ಪರಿಚಯ
ನೀವು Stock Market ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ "ಈ ಕಂಪನಿ Bonus Shares ಘೋಷಿಸಿದೆ", "1:1 Bonus Issue ಬಂದಿದೆ", ಅಥವಾ "2:1 Bonus" ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿರಬಹುದು.
ಅನೇಕ ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ,
"ಕಂಪನಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಫ್ರೀ ಹಣವೇ?"
ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತರ – Bonus Shares ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ನಿಮ್ಮ ಹೂಡಿಕೆಯ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ Bonus Shares ಎಂದರೇನು, ಕಂಪನಿಗಳು ಯಾಕೆ ನೀಡುತ್ತವೆ, 1:1 ಮತ್ತು 2:1 Bonus ಅರ್ಥವೇನು, ಷೇರು ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಏನು ಹಾಗೂ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
Bonus Shares ಎಂದರೇನು?
Bonus Shares ಎಂದರೆ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಈಗಿರುವ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ಪಡೆಯದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು.
ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಯ ಸಂಗ್ರಹಿತ ಲಾಭ (Reserves) ಅನ್ನು ಷೇರು ಬಂಡವಾಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂದರೆ, ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಷೇರುದಾರರಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ Bonus Shares ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಬಹುದು.
ಕಂಪನಿಗಳು Bonus Shares ಯಾಕೆ ನೀಡುತ್ತವೆ?
ಕಂಪನಿಗಳು ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಂದ Bonus Shares ನೀಡಬಹುದು.
ಸಂಗ್ರಹಿತ ಲಾಭವನ್ನು ಬಂಡವಾಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಷೇರುಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು
ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು
ಷೇರಿನ ಬೆಲೆ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತರಲು
ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲು
Bonus Issue ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ?
ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡೋಣ.
ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ 100 ಷೇರುಗಳು ಇವೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ.
ಕಂಪನಿ 1:1 Bonus ಘೋಷಿಸಿದೆ.
ಅಂದರೆ,
ಪ್ರತಿ 1 ಷೇರಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು Bonus Share ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ,
ಹಳೆಯ ಷೇರುಗಳು = 100
Bonus Shares = 100
ಒಟ್ಟು ಷೇರುಗಳು = 200
1:1 Bonus ಎಂದರೇನು?
1:1 Bonus ಎಂದರೆ,
ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಷೇರಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೊಸ ಷೇರು ಸಿಗುವುದು.
ಉದಾಹರಣೆ:
50 Shares ಇದ್ದರೆ
→ Bonus ನಂತರ
100 Shares ಆಗುತ್ತವೆ.
2:1 Bonus ಎಂದರೇನು?
2:1 Bonus ಎಂದರೆ,
ಪ್ರತಿ 1 ಷೇರಿಗೆ 2 Bonus Shares ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ಉದಾಹರಣೆ:
100 Shares ಇದ್ದರೆ
→ Bonus ನಂತರ
300 Shares ಆಗುತ್ತವೆ.
(100 ಹಳೆಯ + 200 Bonus)
Bonus ನಂತರ Share Price ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ.
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಷೇರುಗಳು ಸಿಗುವುದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಹೂಡಿಕೆ ಮೌಲ್ಯ ತಕ್ಷಣವೇ ಹೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ.
ಉದಾಹರಣೆ:
ನಿಮ್ಮ ಬಳಿ
100 Shares × ₹1,000
= ₹1,00,000
1:1 Bonus ನಂತರ
200 Shares ಆಗುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಷೇರಿನ ಬೆಲೆ ಸುಮಾರು ₹500ಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಹೀಗಾಗಿ,
200 × ₹500
= ₹1,00,000
ಅಂದರೆ Bonus ಸಿಕ್ಕ ತಕ್ಷಣ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಪತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
Bonus Shares ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಉಚಿತವೇ?
ಹೌದು.
Bonus Shares ಪಡೆಯಲು ನೀವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಸಂಗ್ರಹಿತ ಲಾಭವನ್ನು ಷೇರುಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
Bonus Shares ಮತ್ತು Stock Split ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ಅನೇಕರು ಈ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.
Bonus Shares
ಹೊಸ ಷೇರುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕಂಪನಿಯ Reserves ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
Stock Split
ಈಗಿರುವ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊಸ ಬಂಡವಾಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಎರಡರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಷೇರಿನ ಬೆಲೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಕಾರಣಗಳು ವಿಭಿನ್ನ.
Bonus Shares ನೀಡಿದರೆ ಕಂಪನಿ ಉತ್ತಮವೇ?
ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.
Bonus Issue ನೀಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದೊಂದೇ ಆಧಾರವಾಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಾರದು.
ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶಗಳು:
ಕಂಪನಿಯ ಆದಾಯ
ಲಾಭದ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಸಾಲದ ಮಟ್ಟ
Cash Flow
ಭವಿಷ್ಯದ ವ್ಯವಹಾರ ಅವಕಾಶಗಳು
Bonus Shares ಯಾರಿಗೆ ಸಿಗುತ್ತವೆ?
Record Date ವೇಳೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅರ್ಹ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ Bonus Shares ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
Record Date ಮತ್ತು Ex-Bonus Date ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.
Ex-Bonus Date ಎಂದರೇನು?
Ex-Bonus Date ನಂತರ ಷೇರು ಖರೀದಿಸಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆ Bonus Issueಗೆ ನೀವು ಅರ್ಹರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಹೀಗಾಗಿ Bonus ಪಡೆಯಲು ಸಂಬಂಧಿತ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.
Record Date ಎಂದರೇನು?
ಕಂಪನಿ ಯಾವ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ Bonus Shares ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ದಿನಾಂಕವೇ Record Date.
Bonus Shares ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ಇದೆಯೇ?
Bonus Shares ಪಡೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೆರಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ನಂತರ Bonus Shares ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಬಂಡವಾಳ ಲಾಭ ತೆರಿಗೆ (Capital Gains Tax) ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.
ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
Bonus Shares ನ ಲಾಭಗಳು
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಷೇರುಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ.
ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.
ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ Liquidity ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
Bonus Shares ನ ಮಿತಿಗಳು
ತಕ್ಷಣ ಹಣ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಒಟ್ಟು ಹೂಡಿಕೆ ಮೌಲ್ಯ ತಕ್ಷಣ ಹೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಂಪನಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಸ್ಥಿತಿ (Fundamentals) ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಕೇವಲ Bonus ಘೋಷಣೆ ನೋಡಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ.
ಹೊಸ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು
Bonus Shares = Free Money ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು.
Bonus ಘೋಷಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಷೇರು ಖರೀದಿಸುವುದು.
ಕಂಪನಿಯ Fundamentals ಕಡೆ ಗಮನ ಕೊಡದಿರುವುದು.
Bonus ಬಂದರೆ ಖಂಡಿತ ಲಾಭ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು.
Bonus Shares ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ ಷೇರು ಬೆಲೆ ಏಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ Bonus ಘೋಷಣೆಯ ನಂತರ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.
ಆದರೆ Bonus Issue ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಷೇರು ಬೆಲೆ Bonus Ratioಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ.
ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬೆಲೆ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
FAQs
Bonus Shares ಉಚಿತವೇ?
ಹೌದು. ಅರ್ಹ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣ ಪಡೆಯದೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
Bonus ಬಂದರೆ ಹಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ತಕ್ಷಣವೇ ಇಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಷೇರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಷೇರಿನ ಬೆಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
Bonus Shares ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದೇ?
ಹೌದು. ಅವು ನಿಮ್ಮ Demat Accountಗೆ ಜಮೆಯಾಗಿದ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಷೇರುಗಳಂತೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು.
Bonus Shares ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಕೇತವೇ?
ಅದು ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಸಮಾರೋಪ
Bonus Shares ಎಂಬುದು ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ನೀಡುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು "ಉಚಿತ ಹಣ" ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.
ಹೂಡಿಕೆದಾರರು Bonus Issue ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ, ವ್ಯವಹಾರದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಲಾಭದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಯಶಸ್ವಿ ಹೂಡಿಕೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ Bonus, Dividend ಅಥವಾ Stock Split ನೋಡುವುದಲ್ಲ; ಕಂಪನಿಯ ನಿಜವಾದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು.